مسيحى بنى تغلب پيروانى داشت ، و چون به تنهايى كارى از پيش نبرد با كذّاب يمامه جفت شد . و از سخنان اوست كه « عليكم باليمامه و دفّوا دفيف الحمامة فانّها عزّ و صرامة . لا يلحقكم بعدها ملامة . » ابن اثير ، نيز نمونهء ديگرى از سجع‌هاى او كه در معارضهء با قرآن ساخته بوده آورده است . « 1 » و نيز از معارضان قرآن كريم روز به پارسى ( ابن المقفّع ايرانى ) نابغهء كلام تازى را ياد كرده‌اند و گويند : وى سال‌ها در اين پندار بود تا به معارضه برخيزد تا اين كه روزى در كوچه شنيد كه كودكى از سورهء هود اين آيه مىخواند : وَ قِيلَ يا أَرْضُ ابْلَعِي ماءَكِ ( هود ، 11 / آيهء 44 ) روز به با شنيدن اين آيات از معارضه منصرف شد و ساخته‌هاى خويش را بشست . از ابو الحسن احمد بن يحيى معروف به ابن راوندى كه به زندقه و الحاد شهرتى دارد ، و نيز از ابو العلاء معرّى و پيش از او شاعر عرب مبتنى نيز عباراتى به همين ترتيب نقل كرده‌اند . و اين‌ها نشان مىدهد كه كسانى بوده‌اند كه به معارضه با قرآن مجيد برخاسته‌اند ولى به مقصد نرسيده‌اند و دليل اعجاز قرآن همين است كه تقليد كردن شيوهء آن ناممكن است ، نه اين كه خداوند همّت‌ها را منصرف ساخته تا به معارضهء با قرآن مجيد برنخيزند . « 2 » امام فخر رازى ( وفات ، 606 ه . ق . ) اين مبحث را به شيوهء خاصّ خود ايراد كرده است كه براى حسن ختام در اينجا ياد مىكنيم : حال قرآن از دو بيرون نيست : يا اينكه بگويند در فصاحت به حدّ اعجاز رسيده است ؛ يا چنين نيست . اگر اوّلى درست باشد ثابت مىشود كه آن كتاب معجز است ؛ و اگر دومى درست باشد ، بر اين تقدير معارضه ممكن بوده . پس معارضه نكردن ايشان - با وجود امكان معارضه و با وجود انگيزه‌هاى بسيارى كه براى آوردن مانند آن وجود داشته - خود امرى خارق عادت بوده ، لذا اين نيز معجزه بوده ؛ پس ثابت مىشود كه قرآن بنابر همهء وجوه معجز بوده است ، و اين طريقه نزد ما به صواب نزديك‌تر است . « 3 »

--> ( 1 ) . تاريخ الكامل ، 2 / 355 - 356 ، تورنبرگ . ( 2 ) . دائرة المعارف اسلام ، 3 / 1921 ، مقالهء « اعجاز » ، نوشته گراونباوم ؛ پاينده ، ابو القاسم ، « مقدّمهء » ترجمهء قرآن مجيد . ( 3 ) . مفاتيح الغيب ، 2 / 116 .